Victor Horta en Brussel

Victor Horta wordt in 1861 geboren in Gent. Zijn vader, een ambachtelijk schoenmaker, brengt hem de zin voor keurig werk bij én de volharding van de perfectionist: hij gunt zichzelf soms amper drie uur slaap per dag. Victor voelt zich sterk aangetrokken tot de muziek. Hij heeft een passie voor viool, maar het Muziekconservatorium stuurt hem van school: te weinig discipline! Hij schrijft zich dan maar in voor architectuur... Een echte meevaller!

Vanaf 1878 verblijft Horta in Brussel, waar hij les volgt aan de Academie voor Schone Kunsten, maar tegelijk ook werkt voor de kost. Architect Alphonse Balat (de man achter de majestueuze Serres van Laken), neemt hem in dienst in zijn atelier, en Horta zal hem zijn leven lang bijzonder erkentelijk blijven.

Nadat hij in het Jubelpark een paviljoen heeft voltooid waar het monumentale beeldhouwwerk De Menselijke Driften van Jef Lambeau wordt ondergebracht, vertrouwen twee van zijn logebroeders in de vrijmetselarij, Eugène Autrique en Emile Tassel, hem het ontwerp van hun herenhuis toe. Een strak omlijnde opdracht is er niet, en Victor Horta kan nu zijn ambitie waarmaken: in alle vrijheid persoonlijke werken creëren waarin de grote principes van zijn kunst tot hun recht komen: rationaliteit en kracht, maar ook schoonheid en gastvrijheid. Dit is de echte start van de lange reeks juweeltjes waar Brussel - terecht - zo trots op is: van bouwwerken tot revolutionaire ruimtes, heldere glaspartijen, tegenpolen van de banaliteit.

Een nieuwe kunst - art nouveau - is geboren

Een rebels karakter ligt aan de basis van de inventieve geest van Horta. Typische principes: weigeren met de mode mee te heulen; liever zélf iets nieuws creëren. Men noemt hem wel eens de 'archisec' voor zijn uitgesproken meningen en dodelijke oneliners die korte metten maken met alle 'neo-stijlen' die hem voorafgingen. Hij wil bouwen voor iedereen: bouwwerken vol licht, enthousiasme en energie, als reactie tegen de industriële omknelling die het tijdperk versombert.

Zijn gevels stappen af van dikke stenen muren: hij vervangt ze door smeedwerk. Strenge vormen maken plaats voor krullen en arabesken. Fauna en flora veroveren de stedelijke glas-in-loodramen en balkonnen. Hij richt ruimtes zo in dat ze uitnodigen om ze te delen. En als het gebruik van steen onvermijdelijk is, giet hij in gips de curven die steenhouwers moeten uitkappen uit graniet of witte steen. Om zijn werk volledig af te maken laat Victor Horta zijn artistieke visie ook los op het meubilair, het bouwbeslag, het behang, tot en met de decoratieve voorwerpen.

De art-nouveaustroming breekt op grote schaal door in heel Europa. Ze vormt een revolutie in de architectuur en de plastische kunsten van die tijd, maar is op haar beurt van korte duur. De geometrie, die in feite de vormen van de art deco aankondigt, eist haar rechten op, maar handhaaft de nieuwe harmonie die de creatievelingen van het begin van de eeuw hebben doorgevoerd. Ook daar bewijst Horta zijn grootmeesterschap: dit gedeelte van zijn werk is minder bekend bij het grote publiek, maar verdient ontdekking.

De ommekeer in een carrière

De Eerste Wereldoorlog doet Victor Horta vier jaar lang als balling in de Verenigde Staten verblijven. Als hij naar Brussel terugkeert, zit hij financieel aan de grond. Hij stort zich noodgedwongen opnieuw op zijn werk. Een totaal andere soort opdrachtgevers wacht hem op. Voortaan worden hem zeer grote bouwwerken toevertrouwd: het Museum voor Schone Kunsten in Doornik, in Brussel het Brugmannziekenhuis, het Paleis voor Schone Kunsten en het Centraal Station, het Belgische erepaviljoen voor de Wereldtentoonstelling van Parijs in 1925, en het Paleis voor de Volkenbond in Genève. Deze gigantische constructies dragen bij tot de luister van ons land. In 1932 beloont Koning Albert I hem daarvoor met het Erelegioen en de titel van Baron.

Ondanks die unanieme erkenning zal zijn leven in het teken van de somberheid eindigen. Horta beklaagt zich dat hij zich niet de moeite heeft getroost om zijn werken te publiceren en beslist helaas - paradoxaal genoeg - om het grootste deel van zijn archieven en schetsen te vernietigen. Dankzij zijn memoires, die hij in 1939 schrijft, blijft er gelukkig een herinnering aan zijn grote ideeën en aan de levensloop van de geniale architect. Horta overlijdt op 8 september 1947.

Bronnen: de 'Memoires' van Victor Horta en de kostbare informatie van Françoise Aubry, conservator van het Horta-museum in Brussel.

 

  • Autrique Huis

    Het Autrique-huis is het eerste markante gebouw van Horta en werd volledig gerenoveerd met een originele enscenering door het duo Schuiten en Peeters. Wie hier binnengaat, wordt in een unieke sfeer ondergedompeld.

  • Horta Museum

    Het Hortamuseum is ondergebracht in het eigen huis en het atelier van de architect Victor Horta (1861-1947). Beide panden werden gebouwd van 1898 tot 1901 en zijn typerend voor het hoogtepunt van de art nouveau.

  • Pavillon des passions humaines

    Indrukwekkend bas-reliëf van Jef Lambeaux (1852 - 1908): "De menselijke driften" in carraramarmer. De eerste titel luidde: "De lijdensweg van de mensheid"! Het paviljoen in roze marmer is de eerste realisatie van Victor Horta!

     

  • Belgisch Stripcentrum

    Bij een bezoek aan dit museum slaat u twee vliegen in één klap. U kunt niet alleen een stukje "archeologie" bewonderen (het museum kreeg onderdak in de voormalige magazijnen Waucquez...

  • Solvay Hotel

    Dit luxueuze herenhuis werd in 1894 door V. Horta gebouwd voor de familie Solvay. De architect kreeg "carte blanche" en mocht interieur en meubilair tot in de kleinste details zelf ontwerpen. Absoluut niet te missen.

  • Brugmann Ziekenhuis

    Arthur Van Gehuchten 4 plein / Brussel 1020
    T 02 477 21 11

  • Tassel

    Dit gebouw maakt deel uit van het werelderfgoed van de UNESCO en bezit alle esthetische en praktische elementen van de Art Nouveau.

  • Van Eetvelde

    Van Eetvelde, secretaris-generaal van Kongo, geeft V. Horta opdracht voor de bouw van zijn huis in 1895...
     

  • Hallet

    Huis uit 1904 dat werd gebouwd volgens de plannen van V. Horta...