MIXITY Walk : Laken

De ontwikkeling van het enorme terrein van Thurn & Taxis bij de haven biedt mooie mogelijkheden voor deze buurt. En zorgt voor een nieuwe verbinding tussen het centrum van de stad en het koninklijke Laken.
 

NAT EN DROOG

Laken is als boerendorpje ontstaan aan het water. Dat zit ook in de naam vervat: ‘Laca’ is oud-Germaans voor ‘plas, vijver’. Van de drie beken die het dorp vroeger doorkruisten, is er op het grondgebied van Laken niet veel meer te zien. Ze zijn bijna overal rechtgetrokken, ingekokerd en onder de grond gestopt. Vijvers werden drooggelegd. Alleen op het Koninklijk Domein en in een paar parken zijn de vijvers en bronnetjes behouden.

BUITENVERBLIJVEN EN BEDEVAARTEN

Het kanaal heeft een lange geschiedenis. Al in 1560 verbond het Brussel met Willebroek, en dus via de Rupel ook met de Scheldeen de zee. Dat heeft de geschiedenis van Laken  grondig bepaald.Wandelingen langs het water brachten stadsbewoners naar Laken voor een uitje in het groen. Een bedevaart naar Laken was voor velen een perfect excuus voor een geuze of een boterham met kwark in een van de uitspanningen of guinguettes. Buitenverblijven met zicht op het kanaal werden populair na de bouw van het kasteel van Laken in 1785.

HAVEN EN INDUSTRIE

Toen de industriële activiteit vanuit het centrum steeds meer opschoof naar Laken, verdween het groene karakter rond het kanaal. Ook het toenemende spoorverkeer had een grote impact. Oud-Laken veranderde en groeide in een hoog tempo. Tussen 1850 en 1914 veranderde Laken compleet van uitzicht: van idyllisch dorp aan het water tot drukke, industriële voorstad. Uiteindelijk zorgde die evolutie ervoor dat Laken in 1921 door Brussel geannexeerd werd. Brussel-stad vond immers dat de hoofdstad van het land het voorrecht had om alle haveninfrastructuur in handen te hebben.

THURN UND TASSIS

De Brusselse haven bevond zich op het einde van de 19de eeuw nog grotendeels in het centrum van de stad. Maar daar was te weinig ruimte voor de groeiende economische activiteit en de mobiliteit die dat met zich meebracht. De stad vond een alternatief in Molenbeek: een terrein van 25 hectare dat eigendom was van de adellijke familie von Thurn und Tassis. Tussen 1900 en 1910 verrezen er een goederenstation, opslagplaatsen, een douane en postkantoor. Uiteindelijk verloor ook deze site haar functie en kwam ze leeg te staan. In 2003 kreeg het terrein na jaren actievoeren door bewonersgroepen het statuut van ‘zone van gewestelijk belang’. Daardoor is het publieke karakter versterkt, maar de concrete invulling van sommige stukken is nog steeds voer voor maatschappelijk debat.

EEN KONINKLIJK PARFUM

De keizerlijke en daarna koninklijke aanwezigheid sinds 1785 heeft een grote invloed gehad op het ooit zo kleine boerendorpje Laken. Het kreeg op die manier een zekere  aantrekkingskracht voor de aristocratie en de burgerij. Vooral tijdens de regeerperiode van Leopold II veranderde Laken ingrijpend. De koning-urbanist breidde het Koninklijk Domein enorm uit, maar drukte ook zijn stempel op het publieke domein: parken, nieuwe wijken en verbindingsassen en zelfs een heus koninklijk station zagen het licht in en rond het Koninklijk Domein. Toch was bij Leopolds dood in 1909 nog maar de helft van zijn plannen gerealiseerd.

EUROPESE SCHOOL

De vierde Europese school van het Brussels Gewest is sinds 2012 gevestigd in Laken. Ze is gebouwd op het terrein van de voormalige Cadettenschool, dicht bij de Heizel. Er is plaats voor 2.500 kinderen, verdeeld over vijf taalafdelingen: Nederlands, Frans, Engels, Duits en Italiaans. Het is de eerste Europese school aan de noord- of westkant van Brussel, en aan de keuze van inplanting ging heel wat discussie vooraf. De andere scholen bevinden zich allemaal in het meer residentiële, rijke oosten en zuiden. Inmiddels is de school al een aantal jaren bezig en lijkt de inplanting geen grote impact te hebben op de bevolkingssamenstelling van Laken, die sowieso al heel divers was.

DIVERS EN VOL CONTRASTEN

De industriële havenbuurt, het Koninklijk Domein, de dichtbevolkte, ietwat chaotische bebouwing in het oude centrum, de nieuwe wijken sinds 1900, de grote parken, de Heizel… dat alles is Laken. Diversiteit en contrasten maken Laken tot wat het is. Op onze wandeling verkennen we vooral de oude wijken van Laken, gelegen aan de haven van Brussel, en een stukje Havenwijk van Molenbeek. Kom zeker eens terug voor de rest.
STARTPUNT : BOCKSTAEL (METROLIJN 6 & TREINSTATION)