MIXITY Walk : Schaarbeek

Het centrum van Schaarbeek straalt grandeur uit, met zijn grootse zichtlijnen, schitterende panden in neostijlen of art nouveau, en met het aantrekkelijke Josaphatpark.
 

MEESTERS VAN HET PERSPECTIEF

De 19de-eeuwse stedenbouwkundigen van Brussel kenden wat van perspectief. Dat zie je mooi op de as die van het Koningsplein in de stad Brussel, over de Koningsstraat in Sint-Joost-ten-Node tot het station van Schaarbeek loopt. Op het traject doemen aan de  horizon telkens belangrijke gebouwen op waar je blik naartoe gezogen wordt. Van aan de Schaarbeeksepoort leidt het perspectief je naar de Koninklijke Sint-Mariakerk. In het verlengde van deze as doemt het statige gemeentehuis op het Colignonplein op. En dat wijst dan weer de weg naar het weelderige treinstation. Onze wandeling situeert zich tussen de Koninklijke Sint-Mariakerk en het gemeentehuis, maar waaiert flink uit naar het groene Josaphatpark, langs alweer een ambitieuze, 19de-eeuwse as: de Louis Bertrandlaan.

GRANDEUR, KEBAB EN BIO

Had het met het jonge België te maken? Met een trotse gemeente die haar belang wilde tonen? Met rijke particuliere investeerders? Feit is dat de belangrijkste straten in het centrum van Schaarbeek, aangelegd in de 19de en begin 20ste eeuw, grandeur uitstralen Eromheen liggen armere en smallere straten, die toch nog vaak over een opvallend architecturaal patrimonium beschikken. De voorbije decennia vestigden zich in deze buurten heel wat migranten: Turken, Marokkanen en Oost-Europeanen, die buurtwinkels en -cafés overnamen en graag verpozen in het Josaphatpark. Het centrum van Schaarbeek is ook in trek bij een jonge stedelijke bevolking. Kleine eethuizen en biowinkels openen

de deuren.

GEMEENTE VAN EZELS EN KRIEKEN

Maar zoals andere Brusselse gemeenten was Schaarbeek 130 jaar geleden nog een landelijk dorp. Boeren bewerkten akkers en teelden groenten, die ze dagelijks met ezel en kar naar de stad Brussel brachten. En of er ezels waren in Schaarbeek: in 1786, zo leren ons de archieven, waren er drie keer zoveel ezels als mensen. Als de Schaarbekenaars met hun waren in de stad kwamen, riepen de Brusselaars: “Hei! Doë zên die êzels van Schoerebeik!” (Hee, daar zijn die ezels van Schaarbeek!). Kersen en krieken waren een specialiteit van Schaarbeek. Stedelingen kwamen op zondag wandelen in het idyllische Josaphatdal en dronken kriekbier in een van de afspanningen. Of de krieken gingen de ezels op om in de stad te worden verkocht aan brouwers van kriekenlambiek. De ezels Gribouille en Camille, die ’s zomers grazen op de ezelsweide van het Josaphatpark, houden vandaag de eer van Schaarbeek als ezelsgemeente hoog. En tegenwoordig moedigt men bewoners aan om opnieuw kriekenbomen te planten, om ooit opnieuw bier met échte Schaarbeekse krieken te kunnen brouwen.

SCHARNAVAL EN POGGE

Gribouille en Camille openen elk jaar de Scharnavaloptocht, die sinds 1998 weer uitgaat. Ook Pogge stapt mee in die stoet. Hij is de man die in de 19de eeuw met zijn slagzin ‘Alles es just’ in café Aux Trois Rois, op een boogscheut van het gemeentehuis, menige buren- en caféruzie beslechtte. Pogge, die eigenlijk Pierre De Cruyer heette en erg klein van gestalte moet zijn geweest, werd al bij leven een symbool voor rechtvaardigheid tussen de mensen. In 1875 werden de Vrienden van Pogge opgericht. Na zijn dood werd een beeldje van de fi guur van Pogge gemaakt, dat tegenwoordig mee wordt gedragen in de carnavalsstoet, ‘Scharnaval’.

AR-NOUVEAU SCHOLEN VAN HENRI JACOBS

Schaarbeek bezit een uniek art-nouveau patrimonium. Zo bouwde Victor Horta er zijn eerste woning, het Autriquehuis. Op de Bertrandlaan staan panden van Gustave Strauven en François Hemelsoet. Maar het zijn de scholen van Henri Jacobs die de meest unieke illustraties zijn van de Schaarbeekse art nouveau. Jacobs bouwde in 1907 op de sterke helling tussen de Biekorfstraat en de Josaphatstraat een enorm scholencomplex. Hij werkte samen met de kunstenaar Privat-Livemont, ook een Schaarbekenaar, die instond voor de buiten- en binnen versiering van de school waar hij zelf les gaf.
STARTPUNT : TRAMHALTE ROBIANO OP DE KRUISING VAN DE HAACHTSESTEENWEG EN DE ROGIERLAAN (TRAMS 92 EN 25)